Όταν χαμογελάτε, ο κόσμος χαμογελά μαζί σας

"Μετάδοση συναισθημάτων

Τα συναισθήματα μεταδίδονται από άτομο σε άτομο χάρη σε δύο γνωρίσματα της ανθρώπινης αλληλεπίδρασης: από βιολογική σκοπιά, έχουμε με την εγγενή ικανότητα να μιμούμαστε τις εξωτερικές εκδηλώσεις των άλλων και μιμούμενοι τις εξωτερικές εκδηλώσεις τους καταλήγουμε να υιοθετούμε τις εσωτερικές καταστάσεις τους.

Έτσι, η φίλη σας που νιώθει ευτυχισμένη χαμογελά, χαμογελάτε κι εσείς, οπότε χαμογελώντας καταλήγετε να νιώθετε κι εσείς ευτυχισμένος. Οι άνθρωποι όπου κι αν αλληλεπιδρούμε – στο μπαρ, στην κρεβατοκάμαρα, στη δουλειά ή στο δρόμο-, έχουμε την τάση να συγχρονίζουμε, ασυνείδητα και στιγμιαία, τις εκφράσεις του προσώπου μας, τον τρόπο ομιλίας και τη σωματική μας στάση, με αποτέλεσμα να συγχρονίζουμε και τις συναισθηματικές μας καταστάσεις.

Το καλύτερο μέσο έκφρασης των συναισθημάτων μας είναι το πρόσωπό μας.

...

Οι άνθρωποι διαθέτουν μια ασυνήθιστη ικανότητα να εντοπίζουν μικρές αλλαγές στα πρόσωπα των άλλων ανθρώπων. Αυτή η ικανότητα εδράζεται σε μια συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου, μπορεί δε να χαθεί – μια διαταραχή γνωστή ως προσωπαγνωσία. Η ικανότητα να διαβάζουμε τις εκφράσεις των άλλων ανθρώπων αποτέλεσε ένα πολύ σημαντικό βήμα στην πορεία προς το συγχρονισμό των αισθημάτων μας με εκείνα των άλλων και προς την ανάπτυξη της ενσυναίσθησης (συναισθηματικής ταύτισης), η οποία κρύβεται κάτω από τη διαδικασίας της μετάδοσης συναισθημάτων.

...

Παρ'όλα αυτά, τα συναισθήματα εξαπλώνονται και με άλλους τρόπους, πέρα από την απλή ανάγνωση των άλλων προσώπων και τις σκέψεις μας σχετικά με τις εμπειρίες τους. Στην πραγματικότητα υπάρχει μια πιο πρωτόγονη και λιγότερο συνειδητή διαδικασία μετάδοσης των συναισθημάτων ..., ένα είδος ενστικτώδους ενσυναίσθησης. Οι άνθρωποι μιμούνται τις εκφράσεις του προσώπου των άλλων και έπειτα, ως άμεσο αποτέλεσμα, αρχίζουν να νιώθουν όπως εκείνοι. Αυτό ονομάζεται συναισθηματική προσαγωγή ή θεωρία ανάδρασης μυών προσώπου- μια και η πορεία των σημάτων ξεκινά από τους μυς του προσώπου προς τον εγκέφαλο, σε αντίθεση με την πιο συνηθισμένη, απαγωγό πορεία από τον εγκέφαλο προς τους μυς. Τα ευεργετικά αποτελέσματα των εκφράσεων του προσώπου στη ψυχική διάθεση αποτελούν, φέρ 'ειπείν, το λόγο που οι εργαζόμενοι σε τηλεφωνικά κέντρα εκπαιδεύονται να χαμογελούν την ώρα της δουλειάς, παρότι το άτομο που βρίσκεται στην άλλη άκρη της γραμμής δεν μπορεί να δει το πρόσωπό τους. Αυτή η θεωρία εξηγεί επίσης γιατί βοηθά να χαμογελά κανείς όταν είναι στεναχωρημένος.

...

Ο εγκέφαλος μας εξασκείται στην εκτέλεση ενεργειών απλώς βλέποντας τους άλλους ανθρώπους να τις εκτελούν, σαν να τις κάναμε κι εμείς. Αν έχετε παρακολουθήσει ποτέ έναν ένθερμο οπαδό κατά τη διάρκεια ενός αγώνα, τότε ξέρετε τι εννοούμε- πετάγεται με κάθε ευκαιρία, σαν να θέλει να μεταδώσει τη δική του ενέργεια στους παίκτες που βρίσκονται μέσα στο γήπεδο. Όταν βλέπουμε τους παίκτες να τρέχουν, να πηδούν ή να κλοτσούν, δεν ενεργοποιείται μονάχα ο οπτικός μας φλοιός, ούτε μόνο το τμήμα του εγκεφάλου μας που επεξεργάζεται αυτό που παρατηρούμε, αλλά επίσης και τα τμήματα του εγκεφάλου μας που θα ενεργοποιούνταν αν εμείς οι ίδιοι τρέχαμε, πηδούσαμε ή κλοτσούσαμε!

Σε ένα πείραμα σχετικά με τη συναισθηματική μετάδοση, οι ερευνητές έβαλαν τους συμμετέχοντες να ακούσουν μαγνητοφωνήσεις μη λεκτικών φωνητικών αντιδράσεων που μετέδιδαν δύο θετικά συναισθήματα, όπως της διασκέδασης και του θριάμβου, και δύο αρνητικά συναισθήματα, όπως του φόβου και της αηδίας. Οι ερευνητές κατέγραψαν τις αντιδράσεις στον εγκέφαλο των συμμετεχόντων μέσω απεικόνισης μαγνητικού συντονισμού (ΜRI). Ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να μην αντιδράσουν σε όσα ακούνε. Ενώ όμως φαινομενικά δεν αντιδρούσαν στους ήχους, ο μαγνητικός τομογράφος έδειξε ότι το άκουσμα των ήχων ενεργοποιούσε τμήματα του εγκεφάλου τα οποία ελέγχουν τις αντίστοιχες εκφράσεις του προσώπου. Φαίνεται πως πάντοτε είμαστε έτοιμοι να νιώσουμε ό,τι νιώθουν οι άλλοι και να κάνουμε ό,τι κάνουν οι άλλοι.

Όλοι έχουμε εμπειρίες όσον αφορά τη μετάδοση συναισθημάτων – γελάμε με τα αστεία των φίλων μας, νιώθουμε λυπημένοι όταν η γυναίκα μας κλαίει, οργιζόμαστε μαζί με τους γείτονες μας εναντίον του δημοτικού συμβουλίου και αγκαλιάζουμε τα παιδία μας όταν έχουν προβλήματα. Αλλά μια πτυχή αυτής της διαδικασίας που συχνά παραβλέπεται είναι ότι τα συναισθήματα μεταδίδονται όχι μόνο στους φίλους μας, αλλά και στους φίλους των φίλων μας, και ακόμη πιο πέρα – ακόμη κι όταν δεν είμαστε παρόντες. Μοιάζουμε με ένα κοπάδι βουβάλων που βόσκουν ήσυχα στην πεδιάδα, έως ότου ένα μέλος του κοπαδιού αρχίζει να τρέχει. Τότε αρχίζει να τρέχει κι ένα επόμενο, αρχίζουν να τρέχουν και άλλα μέλη, οπότε ξαφνικά και κατά τρόπο ανεξήγητο ξεχύνεται ολόκληρο το κοπάδι προς μια κατεύθυνση."

Αφού λοιπόν, έτσι κι αλλιώς τα συναισθήματα μας μεταδίδονται αυτόματα στους γύρω μας και όχι μόνο, ακόμη και μέσα από τις εκφράσεις του προσώπου μας, γιατί να μη φροντίζουμε να τους μεταδίδουμε κάτι θετικό χαρίζοντας τους το χαμόγελό μας; Εν συντομία, μπορούμε να έχουμε πάντα κατά νου το ιδιαιτέρως πετυχημένο σλόγκαν του Ανδρέα Μικρούτσικου: "Χαμογελάτε, είναι μεταδοτικό!"