Εξόρμηση για κάστανα

Βρεθήκαμε λοιπόν 21 άτομα, πολλά εκ των οποίων συναντιόμασταν για πρώτη φορά, μοιραστήκαμε σε πέντε αυτοκίνητα και ξεκινήσαμε με προορισμό τα χωριά Δίλοφο και Πεντάλοφο στο Βόιο Κοζάνης, με βασικό σκοπό να απολαύσουμε τα αγαθά της φύσης μαζεύοντας παράλληλα μερικά (κιλά!) κάστανα.

Η στάση μας λίγο πριν το χωριό Δίλοφο ήταν και η πρώτη μας επαφή με τις καστανιές. Παρκάραμε τα αυτοκίνητα στην άκρη του δρόμου, αποβιβαστήκαμε, πήραμε γάντια, ξύλα, σακούλες και ξεχυθήκαμε στο δάσος. Μάλιστα επειδή ήμασταν και αρκετά άτομα, διασκορπιστήκαμε για να μην εμποδίζουμε ο ένας τον άλλο και αφοσιωθήκαμε στη συγκομιδή των καρπών. Ευτυχώς είχαν πέσει ήδη αρκετοί καρποί από τα δέντρα και είχαν ανοίξει, οπότε το έργο μας ήταν σχετικά εύκολο, δεδομένου ότι τα κάστανα έχουν ένα εξωτερικό περίβλημα όμοιο με αχινό.

Το έργο της συγκομιδής διέκοψε ένας ντόπιος, κάτοικος του χωριού το καλοκαίρι, ο οποίος μας επέπληξε για τη λαθραία συλλογή κάστανων από τα δέντρα του χωριού. Επισημαίνω βέβαια πως τα δέντρα ήταν ακριβώς δίπλα στο δρόμο και εννοείται εκτός χωραφιών. Συνομιλώντας ευγενικά με τον καλό κύριο, η συζήτηση άναψε, τα κοπλιμέντα για το χωριό και το εκπληκτικό τοπίο τον συγκίνησαν, ακολούθησαν οι ερωτήσεις "από πού είστε", "τίνος παιδιά είστε", "αν έχετε ξαναέρθει στο χωριό μας" με κατάληξη τελικά να μαζεύει κάστανα για μας! Μα τι καλός κύριος!

Μετά το τέλος του πρώτου γύρου συγκομιδής, ξαναμπήκαμε στα αυτοκίνητα και προχωρήσαμε μέχρι το χωριό. Το Δίλοφο είναι χωριό του Νομού Κοζάνης, μετρά περίπου 100 κατοίκους το καλοκαίρι αλλά το χειμώνα είναι σχεδόν ακατοίκητο. Είναι χτισμένο στα 965 μ. υψόμετρο, σε ένα καταπράσινο τοπίο και περιτριγυρίζεται από λόφους. Η γεωγραφική του θέση ήταν ο βασικός λόγος που το Δίλοφο αποτέλεσε καταφύγιο για κυνηγημένους Έλληνες σε παλαιότερα χρόνια, ενώ αποτελούσε βασικό σταθμό ανεφοδιασμού κατά τη διάρκεια των μακεδονικών αγώνων. Από πλευράς αρχιτεκτονικής, αποτελεί άξιο παράδειγμα της τοπικής παράδοσης, γεγονός που συνεπάγεται πέτρινα σπίτια και πλακόστρωτα καλντερίμια. Η αρχική ονομασία του οικισμού ήταν Λιμπόχοβο. Πραγματικά πρόκειται για ένα πολύ όμορφο χωριό με θέα στους γύρω λόφους, που αν και ήταν ακατοίκητο, δεν έμοιαζε εγκαταλελειμμένο.

Η δεύτερη στάση μας ήταν στο χωριό Πεντάλοφος ή Πεντάλοφο. Χτισμένο στα 1040 μ. υψόμετρο, πρόκειται για ένα μεγάλο χωριό, κάποτε κεφαλοχώρι της περιοχής, με εξαιρετική αρχιτεκτονική, χάρη στην οποία ακόμα και σήμερα διατηρεί αμείωτη τη γραφικότητά του. Η μεγάλη εκκλησία, το ψηλό ρολόι και τα πέτρινα σπίτια σε συνδυασμό με το μέγεθος του χωριού διαμορφώνουν τον επιβλητικό του χαρακτήρα. Περπατώντας στα πλακόστρωτα σοκάκια του μεταφέρεσαι νοητά στην εποχή που ο Πεντάλοφος ήταν ένα από τα πιο ζωντανά χωριά της περιοχής αν και αντικρίζοντας τις παλιές ταμπέλες κλειστών πλέον μαγαζιών, προσγειώνεσαι απότομα, νιώθοντας τα απομεινάρια της χαμένης αίγλης του.

Η αρχική ονομασία του χωριού ήταν Ζουμπάνι, αργότερα άλλαξε σε Πετρόβουνο και τελικά έγινε Πεντάλοφο. Ήταν το σημαντικότερο και μεγαλύτερο μαστοροχώρι της Κοζάνης. Οι κάτοικοι ήταν κορυφαίοι χτίστες και σε αυτούς οφείλεται η αρχιτεκτονική του χωριού, χάρη στην οποία έχει ανακηρυχθεί παραδοσιακός οικισμός.

Η επίσκεψή μας στο χωριό συνοδεύτηκε με καφέ στην πλατεία και συνομιλία με μερικούς ντόπιους, οι οποίοι ήταν εξαιρετικά ευγενικοί και φιλόξενοι. Να σημειώσω εδώ ότι αν και περιμένει κανείς να μην υπάρχει ιδιαίτερη οργάνωση στα καταστήματα του χωριού, η πιτσαρία - καφετέρια στην πλατεία ήταν απόλυτα οργανωμένη και ικανοποίησε τα γούστα ακόμα και των πιο απαιτητικών που έφτασαν στον Πεντάλοφο για να πιουν υπέροχο ζεστό καπουτσίνο!

Λίγο πριν το πέρας της παραμονής μας στο χωριό, ένας ευγενέστατος κύριος, που όπως αποδείχθηκε ήταν γνωστός γνωστού, μας παρότρυνε να πάμε στον παλιό δρόμο Πενταλόφου - Διλόφου που όπως είπε είναι γεμάτος καστανιές! Εννοείται ότι δε γνώριζε ότι στα πορτ μπαγκάζ των αυτοκινήτων είχαμε ήδη μερικές σακούλες κάστανα. Φυσικά, δεν μπορούσαμε να παραβούμε τις συμβουλές του, οπότε στην επιστροφή μας προς το Δίλοφο, επιλέξαμε τον παλιό δρόμο, που αν και χωματόδρομος μας επιφύλαξε την ωραιότερη έκπληξη! Πανέμορφο τοπίο άλλοτε με δέντρα αριστερά και δεξιά του δρόμου και άλλοτε με υπέροχη θέα στις γύρω πλαγιές.

Ακολούθησε νέα στάση για κάστανα στην οποία γέμισαν και άλλες σακούλες, δείχνοντας εν μέρει και την απληστία του ανθρώπου όταν πρόκειται για δωρεάν αγαθά. Κατά τη διάρκεια και αυτής της συγκομιδής έγινε ακόμα μια συνάντηση με ντόπιο κύριο και δώσαμε νέα αναφορά για το ποιοι είμαστε, από που ερχόμαστε, αν μας αρέσουν τα κάστανα κτλ, μέχρι που κάποιος από την παρέα έδωσε το σύνθημα της αναχώρησης. Ευτυχώς γιατί διαφορετικά ίσως ήμασταν ακόμα εκεί. Σιγά σιγά συγκεντρωθήκαμε και πάλι στα αυτοκίνητα συγκρίνοντας χιουμοριστικά τις ποσότητες κάστανων που συγκέντρωσε ο καθένας, αν και δε βγάλαμε τελικό νικητή.

Στο δρόμο της επιστροφής, κάναμε άλλες δύο στάσεις, μία για φαγητό και μία για έναν καφέ ακόμα, μέχρι που μας πήρε η νύχτα. Όταν φτάσαμε στο σπίτι, άδειασα τις σακούλες καθάρισα εξωτερικά τα κάστανα από χώματα και σκόνη και τα τοποθέτησα σε ένα δίσκο. Κάνοντας ένα σύντομο απολογισμό της ημέρας και παρά τη σχετική κούραση, ένιωσα ότι πέρασα ένα διαφορετικό Σάββατο. Τα φθινοπωρινά χρώματα της φύσης, τα γραφικά χωριά, οι φιλόξενοι άνθρωποι, η πρωτόγνωρη εμπειρία της συλλογής καρπών απευθείας από το δάσος, με ακολουθούσαν και μου έφερναν στο νου τις εικόνες της φύσης και της ατελείωτης θέας, εικόνες όμορφες και ξεκούραστες σαν ζωγραφιές. Κοιτώντας τέλος τα κάστανα πάνω στο δίσκο, δε μπορούσα παρά να σκεφτώ ότι είχαμε μαζέψει ένα βουνό από κάστανα!